Shirakawa - Độc đáo làng cổ Nhật Bản
Làng cổ Shirakawa-go ở miền Trung nước Nhật với những ngôi nhà phủ đầy tuyết trắng. Ngôi làng này nổi tiếng vì có các ngôi nhà có kiến trúc gọi là gasshō-zukuri, các mái nhà được xây bằng mái tranh giống như các bàn tay tham gia cầu nguyện. Những ngôi nhà ở Shirakawa-go có mái dốc để mưa và tuyến rơi thẳng xuống.
Muốn vào làng, người ta phải đi qua chiếc cầu treo dài hàng trăm mét. Ngôi làng này mỗi năm đón trên1,7 triệu lượt du khách.
Xung quanh các ngôi nhà cổ có niên đại khoảng 300 năm thường có hào nước và ruộng nương. Cùng với tuyết trắng cuối đông, nó tạo nên một khung cảnh tuyệt đẹp.
Gác chuông.
Những mái nhà bằng rơm rạ thường có độ dày trên 50cm, chống chọi với khí hậu khắc nghiệt.
Tầng 2 của ngôi nhà là nơi bày biện các vật dụng làm nông nghiệp khi xưa của người dân. Trong ảnh là những chiếc áo đi mưa làm từ thực vật.
Nhiều ngôi nhà bày bán đồ lưu niệm, phục vụ du khách.
Năm 1995, ngôi làng này được UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới.
Vào tối thứ 7 của tháng 1 và 2 hàng năm, người ta tổ chức chiếu sáng trong những ngôi nhà cổ. Đây là dịp để các "tay máy" chụp được những bức ảnh làng cổ lung linh trong màn đêm huyền bí.
Shirakawa-go - Hãy đến trước khi quá muộn
Shirakawa-go là tên một ngôi làng ở Nhật Bản, hẻo lánh và cách xa với văn minh đô thị. Ấy vậy mà hàng năm, gần 2 triệu người từ khắp nơi đổ về đây chỉ để hít thở một chút không khí miền quê yên ả, tĩnh mịch. Shirakawa-go như thể tình yêu, đã đến, đã thấy, đã ở lại là chẳng muốn quay về.
Những mái nhà cầu nguyện
Shirakawa-go có 114 mái nhà nằm kề nhau ở chân núi Haku-san ở tỉnh Gifu với dòng Shogawa chảy vắt ngang cùng những cánh đồng lúa mùa chín nhìn vàng cả mắt. Shirakawa-go (có nghĩa Bạch giang quận cổ) mang trong mình một tinh thần Nhật Bản xưa cũ còn lưu lại đến bây giờ. Bất chấp những suy thoái kinh tế, động đất, thiên tai Shirakawa-go dường như đứng cách xa với hơi thở thời gian, ở đó, như thể thời gian đứng chững lại, để nhìn, để ngắm, để nạp năng lượng sống.
Những mái nhà nhỏ được gọi theo tên Gassho-zukuri, phong cách Gassho, một kiểu giống như hai bàn tay đang chắp lại cầu khấn, một cách thức trong nghi lễ cầu khấn thần Phật của người Nhật. Shirakawa-go xưa kia từng là nơi tu hành của các bậc ẩn tăng trước khi Phật giáo ở Nhật Bản kết hợp với Mật tông. Thế kỷ 13, Shirakawa-go được dẫn dắt tinh thần bởi giáo phái Tendai, sau đó lại đến Jodo Shinshu mà đến nay sự ảnh hưởng vẫn còn được lưu lại, chưa mất đi nhiều. Là bởi Shirakawa-go nằm giữa những ngọn núi, nằm cách biệt với những tiến bộ. Shirakawa-go đứng yên bao nhiêu thế kỷ và tồn tại như chưa bao giờ lớn lên.
Những mái nhà Shirakawa-go như những bày tay cầu khấn, vừa mang tính tôn giáo, vừa để che đỡ những trận cuồng nộ của thiên nhiên, bão tuyết. Những ngôi nhà gỗ mái chóp phủ, đến mùa đông tuyết chỉ làm phủ trắng mái nhà mà không thể hất tung. Điều này sẽ cho phép không gian bên trong dễ hoạt động hơn. Tầng trệt là không gian sinh hoạt, những tầng cao dần (có nhà cao 4 tầng) sẽ làm nơi để sản xuất, dệt lụa, se tơ. Shirakawa-go chỉ bắt nhịp với hiện đại khi bắt đầu gắn những máy phả nhiệt (irori, 囲炉裏) từ gác xép để tạo khí ấm trong nhà.
Những mái nhà được lót cỏ tranh, dày 50 cm, gần nửa thế kỷ mới thay một lần, mỗi lần khoảng 20 bao tải. Những ngôi nhà được xây theo hướng Bắc hoặc Nam để tránh gió cấp, mùa Đông thì ấm áp và mùa Hè lại mát mẻ dễ chịu. Tuyết bắt đầu rơi từ cuối tháng 11 và nặng hạt vào tháng Giêng. Shirakawa-go nằm trong tâm tuyết nên có những lúc, tuyết đóng dầy gần 2 mét. Mùa Đông, nhìn từ đằng xa Shirakawa-go ẩn hiện như một huyền tích tưởng đã biến mất cả ngàn năm. Đêm mùa Đông, Shirakawa-go đẹp lạ lùng, những mái nhà nhóm đèn và những tay máy không dám bóp mạnh cò vì sợ thiên nhiên thức giấc. Tháng Giêng và Hai, Shirakawa-go sẽ lần lượt chiếu sáng trời đêm trong 7 ngày, những ngọn đèn được thắp sáng mọi nơi, ánh đèn nhập bọn với ánh sao, màu tuyết trên mái nhà được tạo ven từ những rìa mái ngói màu đen tạo thành những mảng khối đẹp như photoshop, một vẻ đẹp huyền ảo mà bạn sẽ rất khó bắt gặp ở đâu tại Nhật Bản. Mùa Xuân, Shirakawa-go bừng sáng, màu xanh cỏ cây và màu vàng đồng lúa trộn lẫn vào nhau, nhiều người bảo đó là màu của thiên đường.
Khám phá linh hồn Shirakawa-go
Đến Shirakawa-go muốn vào làng bạn phải đi bộ qua một cây cầu gỗ dây văng dài gần trăm mét. Theo tục lệ, đây là cách mà bạn sẽ phải tẩy trần, vứt gánh lo đi và đi vào chốn thanh tịnh.
Shirakawa-go sẽ đón bạn bằng bảo tàng dân gian Tohyama-ke với ngôi nhà Gassho-zukuri đã gần 300 tuổi. Bỏ 300 yên tiền vé, bạn sẽ được giới thiệu tất cả những thứ đã làm nên linh hồn Shirakawa-go với dáng dấp kiến trúc cổ xưa, những ngôi đền, nghi lễ và sẽ hiểu vì sao cuộc sống ở đây tuy là mang dáng dấp lúa nước nhưng ngành nghề truyền thống lại nặng về nhuộm, dệt vải, thủ công mỹ nghệ, rồng dâu nuôi tằm và ngày xưa cũng sản xuất cả thuốc súng. Cuộc sống nơi đây còn lưu giữ được nhiều điều như 300 năm trước. Dân làng vẫn sống trong những ngôi nhà gỗ truyền thống. Xung quanh các ngôi nhà cổ thường có hào nước và những mảnh ruộng phân chia bằng bờ đất. Cùng với tuyết trắng cuối đông, những hào nước, thửa ruộng tạo nên cho ngôi làng một khung cảnh tuyệt đẹp. Cũng có những ngôi nhà được xây mới, nhưng rất hiếm và phải bảo đảm kiến trúc không được đổi khác với những căn nhà truyền thống.
Lễ hội Doburoku được tổ chức trong làng mỗi mùa thu. Doburoku (Trọc tửu -濁酒) là một loại rượu sake trắng chưa tinh chế, được làm tại gia và thường thì bị pháp luật Nhật Bản nghiêm cấm vì thế người ta làm khá hạn chế và chỉ tổ chức mỗi năm một mùa. Cái ngon của Doburoku là rượu được thêm nấm Kōji vào trong cơm nấu chín và nước và để cho hỗn hợp lên men rượu. Kết quả là được loại rượu Sake này uống vào lâng lâng như đi trên mây nhưng đầu óc hoàn toàn tỉnh táo. Lễ hội được tổ chức ở Doburoku Matsuri Hall nằm ngay đền Shirakawa Hachiman. Ở đây, khi uống Doburoku, bạn sẽ sẽ được xem Shishi-mai (múa lân) và ngắm toàn cảnh ngôi làng từ tầng cao của đền.
Ở đây bạn cũng có thể thưởng thức ẩm thực với rất nhiều món ngon của nhà hàng Hiiragi (Holly, 柊), đặc biệt là món thịt bò Hida (hida Gyu) và hôba miso yaki, một món ăn với đậu phụ, dưa chua, gừng ngâm, rau, cơm. Thịt bò được đặt gọn ghẽ trên một chiếc lá mộc lan cùng nấm, tất cả sẽ được nướng cùng một bếp than nhỏ hồng. Khi thịt chín sẽ ăn kèm với cơm và các món rau phụ. Món này là món đặc biệt nhất của vùng Gifu, ai tới đây cũng ít nhất một lần nếm thử, và nhớ mãi.
Những con đường dẫn đến Shirakawa-go
Nếu lấy tâm từ Tokyo, du khách sẽ phải đi một chặng đường khá dài để đến được làng. Đón tàu từ Tokyo xuôi xuống Nagoya mất hai giờ và cũng bằng ấy thời gian từ Nagoya đến Takayama để rồi từ đây bắt xe bus Nouhi tốc hành mất 45 phút để tới Shirakawa-go. Xe bus một chiều tốn 2.400 yên (gần 700 ngàn đồng), hai chiều sẽ mất khoảng 4.500 yên. Tuy nhiên, nhiều người thường chọn cách là thuê xe tự lái (7.200 yên, một xe 4 người), đi từ Takayama đến Shirakawa-go trên đường cao tốc Hokuriku, cách này là nhanh nhất và dễ lựa chọn bởi không phải mất thì giờ đợi chuyến xe bus tiếp theo. Tiếp nữa, nếu tự lái sẽ cảm nhận được hành trình của con đường đến với xứ cổ tích như sẽ phải vượt qua không biết bao nhiêu ngọn núi trùng trùng điệp điệp, hết leo lên rồi lại leo xuống, có những lúc chui thẳng vào một đường hầm xuyên núi như thể đi tìm về một kí ức đã mất…
Shirakawa-go được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa thế giới vào năm 1995. Nước Nhật đưa nó vào danh mục những di sản cần bảo vệ đặc biệt. Hàng năm có khoảng gần 2 triệu du khách đến đây nhưng với sự bảo vệ của chính quyền, Shirakawa-go không bị khai thác theo hướng du lịch hóa, bản chất cuộc sống của ngôi làng và người dân nơi đây vẫn như thuở ban đầu. Càng đi vào sâu trong vùng, sẽ còn bắt gặp nhiều ngôi làng cổ giống như Shirakawa-go, những người dân ở đó vẫn lao động, vẫn sống như thể nền văn minh hiện đại vẫn không chạm tới họ. Đêm đến, những ngôi làng sâu bên trong không cho người lạ vào, làng đóng cửa. Đứng từ ngoài ngắm, hoàng hôn xuống, một màu hồng hiện ra đẹp như một nỗi nhớ, đẹp như thể tựa đề tác phẩm “Trong sương hồng hiện ra” của nhà văn Hồ Anh Thái vậy.
Hoa Thiên
(TT&VH Cuối tuần)
