Hàng năm, vào những ngày đầu năm mới, Nhật Bản lại tổ chức cuộc diễn tập cứu hỏa qui mô lớn mang tên Dezome shiki, tạm dịch là “Cuộc diễu hành năm mới của lính cứu hỏa”.
Dezome shiki mang không khí của một lễ hội văn hóa….
Mục tiêu của sự kiện Dezome shiki là nhằm nâng cao kỹ năng tác nghiệp của lực lượng lính cứu hỏa cũng như ý thức phòng cháy chữa cháy của người dân. Được tiến hành tại thủ đô Tokyo, cuộc diễn tập là món quà năm mới của lực lượng phòng vệ dành cho người dân. Tuy là cuộc diễn tập phòng chống hỏa hoạn nhưng Dezome shiki mang không khí của một lễ hội văn hóa. Quan cảnh tại cuộc diễn tập rất hào hứng với sắc màu rực rỡ từ những cột nước cao ngoài biển cùng những dãy cờ hoa treo trên xe thang cứu hỏa cao 50 mét.
… với sắc màu rực rỡ từ những cột nước cao ngoài biển
Tiết mục hấp dẫn nhất trong ngày hội lính cứu hỏa Dezome shiki là màn trình diễn trên thang tre có tên gọi Hashigo-nori. Nguồn gốc của nó bắt đầu vào thời Edo, mỗi khi xảy ra hỏa hoạn, những người lính cứu hỏa thời đó leo lên thang tre để xác định hiện trường. Tiết mục Hashigo-nori thể hiện kỹ năng khéo léo và sự dẻo dai của lực lượng cứu hỏa, họ có thể trình diễn bằng cách buông 2 tay trên đỉnh thang tre hay những động tác phức tạp khác. Chiếc thang tre được giữ thăng bằng vững chắc nhờ sức của một nhóm người hợp lại, bên dưới thang hoàn toàn không có lưới bảo hộ. Thang có chiều cao 8 mét, vì vậy, chỉ cần một chút sơ suất cũng có thể gây nguy hiểm đến tính mạng của người biểu diễn. Sự an toàn của người trên đỉnh thang không chỉ phụ thuộc vào kỹ năng của họ mà còn được quyết định bởi các đồng nghiệp hỗ trợ bên dưới.
Tiết mục hấp dẫn nhất trong ngày hội lính cứu hỏa Dezome shiki là màn trình diễn trên thang tre có tên gọi Hashigo-nori
Tại kinh thành Edo của nước Nhật cách đây 400 năm, người dân thành thị sống tập trung trong những ngôi nhà dài Nagaya liền kề nhau. Vật liệu để xây dựng nhà ở lúc bấy giờ chủ yếu là tre, gỗ và giấy, do đó, mỗi khi xảy ra hỏa hoạn, ngọn lửa lan đi rất nhanh kèm theo sức tàn phá nặng nề về người và của.
Năm 1657, kinh thành Edo xảy ra một đám cháy khủng khiếp, nó được biết đến với tên gọi “Đại Hỏa hoạn Meireki”. Ngọn lửa bắt nguồn từ bếp sưởi của một ngôi nhà nào đó trong thành phố và lan đi nhanh chóng bởi sự góp sức của những đợt gió mạnh mùa đông. Lửa bùng phát vào lúc nửa đêm, kéo dài trong suốt 3 ngày mới được khống chế hoàn toàn. Đại hỏa hoạn Meireki đã phá hủy 60 đến 70% kinh thành Edo, số người thiệt mạng ước tính khoảng 200.000 người, chiếm phân nửa dân số của thủ đô.
Bức vẽ miêu tả lại Đại hỏa hoạn Meireki ở kinh thành Edo vào năm 1657
Sau thảm họa này, chính quyền Mạc phủ đẩy mạnh phòng chống hỏa hoạn bằng cách xây dựng lại các khu dân cư thông thoáng hơn và thành lập những đội cứu hỏa Machi-bikeshi. Toàn kinh thành Edo thời đó có tổng cộng 64 đội Machi-bikeshi, họ được bố trí khắp nơi trong thành phố theo những vị trí trọng yếu. Có đến 10.000 người dân tham gia lực lượng này. Với phương châm “Phát hiện lửa ngay từ đầu và dập tắt tận gốc”, họ đã góp phần hạn chế rất lớn các đám cháy.
Các đội cứu hỏa Edo phản ứng như thế nào trước các đám cháy? Khi xảy ra cháy, một người trong đội được phân công nhiệm vụ giám sát hỏa hoạn trên đài cao sẽ đánh kẻng liên hồi để báo động. Nghe tiếng kẻng báo hiệu, những thành viên còn lại trong đội lập tức đến ngay hiện trường cùng các dụng cụ chữa cháy.
Đội cứu hỏa Tokyo từ thời xưa với những dụng cụ đi kèm theo như thang tre, matoi…
Khi tiếp cận được địa điểm xảy ra hỏa hoạn, công việc đầu tiên mà họ phải làm là leo lên mái của ngôi nhà đang cháy và vẫy Matoi. Matoi là vật dụng đặc thù của mỗi đội lính cứu hỏa thời Edo, chúng được sử dụng để báo hiệu cho các đội cứu hỏa khác đến hỗ trợ đồng thời kêu gọi người dân gần đó sơ tán.
Không giống lực lượng cứu hỏa ngày nay là dập tắt ngọn lửa ngay tức thì, nhiệm vụ quan trọng mà lính cứu hỏa Edo phải làm là dùng chiếc sào dài có móc nhọn Tobi-guchi giật sập các ngôi nhà gần đám cháy để lửa không lan rộng. Tiếp đến, họ dùng dụng cụ bơm tay Ryo-do-sui để lấy nước từ thùng gỗ dập tắt lửa.
Lính cứu hỏa ở Nhật Bản ngày nay
Hiện nay, trên khắp nước Nhật vẫn tồn tại những đội cứu hỏa hoạt động theo tinh thần của Machi-bikeshi. Những đội cứu hỏa địa phương qui mô nhỏ hình thành từ quần chúng rất có ích tại các vùng nông thôn. Họ luôn có mặt ngay tức thì khi hỏa hoạn xảy ra, dập tắt những đám cháy qui mô nhỏ. Có trên 20.000 đội cứu hỏa địa phương với 900.000 người tham gia đang hoạt động trên khắp Nhật Bản. Mỗi đội cứu hỏa địa phương chỉ có vài thành viên, tất cả đều là những người tự nguyện. Tuy là lực lượng cứu hỏa không chuyên, nhưng họ thường xuyên trải qua các khóa huấn luyện nghiệp vụ nhằm nâng cao kỹ năng xử lí tình huống. Ngoài ra, họ còn phải luyện tập đều đặn. Kỹ năng quan trọng mà lính cứu hỏa cần nắm vững là nhắm vòi rồng đúng mục tiêu.
Hiện nay, trên khắp nước Nhật vẫn tồn tại những đội cứu hỏa hoạt động theo tinh thần của Machi-bikeshi. Những đội cứu hỏa địa phương qui mô nhỏ hình thành từ quần chúng rất có ích tại các vùng nông thôn. Họ luôn có mặt ngay tức thì khi hỏa hoạn xảy ra, dập tắt những đám cháy qui mô nhỏ. Có trên 20.000 đội cứu hỏa địa phương với 900.000 người tham gia đang hoạt động trên khắp Nhật Bản.
Hoạt động dập tắt lửa rất cần đến những người có tinh thần vững vàng
Mỗi đội cứu hỏa địa phương chỉ có vài thành viên, tất cả đều là những người tự nguyện. Tuy là lực lượng cứu hỏa không chuyên, nhưng họ thường xuyên trải qua các khóa huấn luyện nghiệp vụ nhằm nâng cao kỹ năng xử lí tình huống. Ngoài ra, họ còn phải luyện tập đều đặn. Kỹ năng quan trọng mà lính cứu hỏa cần nắm vững là nhắm vòi rồng đúng mục tiêu.
Vào tháng 11 hàng năm, ngành cứu hỏa Nhật Bản đều tổ chức cuộc thi kỹ năng dành cho những đội cứu hỏa địa phương trên khắp cả nước. Cuộc thi qui tụ khoảng 47 đội cứu hỏa đại diện cho 47 tỉnh của nước Nhật tham dự. Các thí sinh cạnh tranh nhau trên nhiều nội dung thi đấu, từ vận tốc chạy đến kỹ năng chuẩn bị dụng cụ cứu hỏa nhanh chóng và xử lí tình huống chính xác, nhanh chóng. Cuộc thi có ý nghĩa rất quan trọng, nó tôn vinh những đóng góp của các đội cứu hỏa địa phương, đồng thời, cổ vũ mọi người duy trì tinh thần Machi-bikeshi trong cộng đồng.
Tại Nhật, để trở thành một người lính cứu hỏa không hề đơn giản. Học viên phải bỏ ra rất nhiều công sức và thời gian luyện tập trong các khóa huấn luyện nghiêm khắc tại trường đào tạo lính cứu hỏa. Trường đào tạo lính cứu hỏa chú trọng đặc biệt đến công tác huấn luyện thực tế. Do đó, các học viên thường xuyên phải đối mặt với những buổi lên lớp căng thẳng cùng sức nóng của lửa, giúp các học viên có kinh nghiệm ứng phó và rèn luyện tinh thần thép.
Tại Nhật, để trở thành một người lính cứu hỏa không hề đơn giản
Hoạt động dập tắt lửa rất cần đến những người có tinh thần vững vàng. Do đó, rèn luyện tinh thần thép là yếu tố hàng đầu của các trường đào tạo cứu hỏa. Một trong những cách tốt nhất để học viên có được tố chất này là học kiếm đạo. Kiếm đạo có nguồn gốc từ tầng lớp võ sĩ đạo samurai, vì vậy, tinh thần Bushido tức tinh thần võ sĩ đạo được kiếm đạo lĩnh hội và duy trì một cách mạnh mẽ. Tinh thần võ sĩ đạo dạy các samurai sống mà không quan tâm đến cái chết. Họ sống một cuộc sống khổ hạnh, trao dồi tu dưỡng tư tưởng và dâng hiến bản thân mình cho cái hay, cái đẹp của võ đạo. Trong trường hợp khẩn cấp, người võ sĩ sẵn sàng dâng hiến sinh mạng của mình cho chủ nhân, gia tộc.
Học viên của các trường đào tạo lính cứu hỏa ở Nhật sống tập trung ngay tại kí túc xá của trường. Ngoài giờ lên lớp, mọi sinh hoạt của họ đều tuân thủ theo qui định. Phương pháp giáo dục nghiêm khắc này đã tạo nên đội ngũ lính cứu hỏa Nhật Bản vừa thành thạo kỹ năng tác nghiệp vừa vững vàng xử lí tình huống, quả cảm trong công việc.
Lễ hội dành cho những người lính cứu hỏa
Lực lượng cứu hỏa Nhật Bản được chia ra làm hai bộ phận: bộ phận chuyên đảm trách công việc chữa cháy và bộ phận còn lại tham gia cứu hộ khi xảy ra tai nạn và thảm họa tự nhiên.
Là một đất nước thường xuyên đối mặt với tai họa từ tự nhiên như núi lửa, động đất, hỏa hoạn… nên lực lượng cứu hỏa Nhật Bản luôn được chú trọng cải tiến về trình độ chuyên môn cũng như trang thiết bị. Các sáng kiến mới cũng được áp dụng, trong đó có việc sử dụng robot điều khiển từ xa để hỗ trợ công tác ứng cứu nạn nhân gặp nạn.
Được hình thành từ thời Edo đến nay, lực lượng cứu hỏa Nhật Bản đã hoàn thiện với những kỹ năng vững chắc của nhân lực cũng như thiết bị hiện đại, tiên tiến. Họ đã có đóng góp rất lớn cho công tác giải quyết thảm họa trong nước và cả quốc tế.
Thanh Tâm
THVL
Trả Lời Với Trích Dẫn
Bookmarks