Vẻ đẹp bốn mùa Nhật Bản

[Kasumi]

Phong cảnh tự nhiên của Nhật Bản thay đổi tùy theo mùa trong năm, mỗi mùa mang một vẻ đẹp riêng biệt. Từ lâu, nếp sinh hoạt trong cuộc sống hàng ngày của người Nhật đã hài hòa với sự biến đổi theo từng sắc thái tự nhiên.

Cây cối đâm chồi, nẩy lộc sau giấc ngủ đông

Mỗi mùa tại Nhật Bản là một bức tranh thiên nhiên sinh động. Chúng ta hãy cùng khám phá vẻ đẹp 4 mùa của nước Nhật và ảnh hưởng của nó lên văn hóa truyền thống cũng như cuộc sống của người dân nơi đây.

Vào mùa xuân, cây cối đâm chồi, nảy lộc sau giấc ngủ đông dài. Tuyết bắt đầu tan chảy dưới ánh nắng ấm áp của mặt trời. Mùa xuân là mùa đầu tiên trong 4 mùa. Đây cũng là thời điểm người Nhật chào đón năm mới bằng nhiều lễ hội truyền thống rất ý nghĩa.

Ngay khi thời tiết dần ấm lên, hoa anh đào lần lượt khoe sắc dọc theo lãnh thổ Nhật Bản từ Nam lên Bắc. Khắp các thành phố, làng mạc hay trên đỉnh núi đều được nhuộm một màu hồng nhạt của loài hoa tượng trưng cho đất nước này.

Mùa xuân về, Nhật Bản như được nhuộm màu hồng nhạt của sắc hoa anh đào

Tại Nhật, hoa anh đào không nở đồng loạt cùng một lúc, mà nở theo từng khu vực. Miền Nam hoa nở trước, sau đó lan dần lên miền Bắc. Đến mùa hoa anh đào, người dân có thú vui đi ngắm hoa nở. Lễ hội ngắm hoa gọi là “hanami”.

Hanami có lịch sử rất lâu đời. Cách đây hàng trăm năm, vào thời Edo, khi hoa anh đào nở cũng là thời điểm mọi người cùng tụ tập bên dưới các tán cây để ngắm hoa. Họ mang theo thức ăn, rượu sake, vừa thưởng hoa vừa ăn uống, ca hát rất vui vẻ.

Loài hoa tượng trưng cho mùa xuân tươi đẹp của xứ sở mặt trời mọc

Mùa hè, khí trời trở nên oi bức trong cái nắng chói chang. Nhật Bản là nơi có nguồn nước dồi dào, nước hình thành nên các dòng thác, sông, suối, tạo nên cảm giác mát mẻ, hữu tình. Vào mùa hè, để tạm thời trốn cái nóng khó chịu, mọi người tìm nơi giải nhiệt bên các thác nước hay bờ sông, con suối. Họ thích thú được ngâm chân trong dòng nước mát lạnh. Mùa hè cũng là thời điểm có rất nhiều lễ hội và những màn trình diễn pháo hoa đặc sắc. Và vì lẽ đó, pháo hoa đã trở thành biểu tượng cho mùa hè ở Nhật.

Pháo hoa đã trở thành biểu tượng cho mùa hè ở Nhật

Mùa thu là mùa thu hoạch. Các cánh đồng được phủ một màu vàng rực của những bông lúa chín trĩu hạt. Sau một thời gian dài cày cấy và chăm sóc, mùa thu là thời điểm người nông dân gặt hái thành quả do chính tay họ tạo ra. Khoảng giữa thu, vào đêm trăng rằm, người Nhật tổ chức lễ cúng trăng. Lễ vật gồm bánh gạo nếp dango và cỏ đuôi chó để cảm tạ về một vụ mùa bội thu. Mùa thu cũng là lúc núi rừng Nhật Bản khoác lên mình cảnh sắc rực rỡ. Nhiều nơi, lá phong bắt đầu chuyển từ màu xanh sang sắc vàng và đỏ, tạo nên phong cảnh thiên nhiên hấp dẫn. Đây là dịp lý tưởng nhất để tận hưởng vẻ đẹp mùa thu.

Mùa thu là lúc núi rừng Nhật Bản khoác lên mình cảnh sắc rực rỡ

Mùa hoa anh đào và mùa lá đỏ là hai mùa đẹp nhất tại Nhật Bản. Nếu hanami dùng để chỉ lễ hội ngắm hoa đào thì cụm từ “momijigari” đề cập đến thú thưởng ngoạn mùa lá đỏ.

Kết thúc quá trình đổi màu là lúc những chiếc lá phong đỏ rơi rụng đầy trên mặt đất báo hiệu mùa đông đang đến gần. Nhiều người Nhật cho rằng, mùa thu là thời điểm đẹp nhất trong năm. Vào lúc này, thời tiết khá mát mẻ, thiên nhiên lại tràn ngập màu sắc, rất thích hợp cho những chuyến du lịch, dã ngoại.

Mùa đông

Mùa đông đến khiến toàn bộ thế giới màu sắc của đồi núi thay đổi. Vẻ đẹp tươi tắn của mùa xuân và mùa thu không còn nữa, mà thay vào đó là một màu trắng xóa của băng và tuyết. Mùa đông đối với người Nhật không phải là thời điểm ảm đạm, mà là dịp để ngắm những bông tuyết bay trong gió để suy ngẫm và chờ đợi sức sống mới đang dần trỗi dậy.

Mùa đông đối với người Nhật không phải là thời điểm ảm đạm, mà là dịp để ngắm những bông tuyết bay trong gió để suy ngẫm và chờ đợi sức sống mới đang dần trỗi dậy

Bốn mùa thay đổi, cảnh vật thiên nhiên thay đổi khiến nếp sống của con người cũng thích ứng theo từng mùa. Sự cộng hưởng đặc biệt đó đã tồn tại ở Nhật từ bao đời nay. Điều đó được thể hiện rõ nhất trong văn hóa trà đạo – nghệ thuật thưởng thức trà tinh tế của người Nhật.

Tại góc phòng tokonoma, 1 trong 4 nhân tố quan trọng của trà thất luôn được trang trí nhành hoa

Tại góc phòng tokonoma, 1 trong 4 nhân tố quan trọng của trà thất luôn được trang trí nhành hoa. Điểm đặc biệt là hoa phải theo mùa. Hoa văn đại diện cảnh sắc đặc trưng 4 mùa trên chén uống trà cũng là vật dụng để chủ lễ trà phô diễn óc thẩm mỹ của họ.

Trà đạo được mệnh danh là nghệ thuật tổng hợp của Nhật Bản. Những dụng cụ dùng trong trà đạo thể hiện mối quan hệ giữa con người với thiên nhiên, chúng mang vẻ đẹp của cảnh sắc 4 mùa vào trà thất.

Trà đạo được mệnh danh là nghệ thuật tổng hợp của Nhật Bản

Ẩm thực Nhật Bản nổi tiếng với những món ăn phối hợp từ nghệ thuật sáng tạo và sự dung hòa giữa con người với tự nhiên và bánh ngọt wagashi tiêu biểu cho sự kết hợp đó.

Bánh wagashi là một loại bánh ngọt truyền thống của Nhật Bản, thường được dùng để đãi khách trong các tiệc trà. Wagashi luôn được trình bày đẹp mắt với nhiều kiểu dáng và màu sắc mô phỏng theo các loại hoa quả, sự vật trong tự nhiên. Hầu hết bánh wagashi đều được làm bằng tay. Sự khéo léo của đôi tay đã cho ra đời những chiếc bánh sinh động, nhiều màu sắc từ nguyên liệu chính là bột và nhân đậu xanh. Máy móc không thể thay thế kỹ thuật của người thợ trong những chi tiết nhỏ nhặt góp phần mang đến nét tự nhiên cho sản phẩm.

Bánh ngọt wagashi truyền thống ra đời cách đây trên một ngàn năm

Bánh ngọt wagashi truyền thống ra đời cách đây trên một ngàn năm. Mỗi loại wagashi có thành phần riêng nhưng cốt lõi vẫn là bột nếp, nhân đậu đỏ, thạch rau câu và đường mía tự nhiên. Bánh wagashi không chỉ bắt mắt mà chứa đựng trong đó cảm hứng của người làm bánh. Mỗi chiếc bánh là sự kích thích các giác quan từ thị giác, vị giác, khướu giác đến xúc giác.

Phong cảnh 4 mùa cũng là đề tài quen thuộc trong kỹ thuật nhuộm kimono yuzen ở Nhật Bản. Kỹ thuật nhuộm này tạo ra những tấm kimono màu sắc tươi tắn với các mẫu thiết kế hoa cỏ, chim bướm. Chiếc kimono mùa xuân được trang trí bằng hình ảnh những nhành mơ đang nở rộ, biểu hiện tâm trạng phấn khởi khi xuân về trong khi chiếc kimono màu sắc mát mẻ dành cho ngày hè. Toàn bộ phần thân áo được thiết kế hoa văn sóng nước.

Phong cảnh 4 mùa cũng là đề tài quen thuộc trong kỹ thuật nhuộm kimono yuzen ở Nhật Bản

Đối với kimono mùa thu, chiếc áo được nhuộm một màu đỏ tươi, trên đó là những chiếc lá phong thể hiện cảnh sắc đặc trưng của mùa thu lá đỏ. Kimono mùa đông mang một phong cách thiết kế hoàn toàn khác. Nền áo có màu hồng nhạt tao nhã được tô điểm thêm nhành hoa trắng.

Từ thời cổ đại, cuộc sống của người Nhật đã có sự cộng hưởng đặc biệt với thiên nhiên 4 mùa luân chuyển. Mỗi mùa mang một cảnh sắc mới và con người cũng điều hòa cuộc sống theo từng bước chuyển mình của tự nhiên. Có lẽ điều đó đã tạo nên sự tinh tế trong tâm hồn góp phần sản sinh ra nhiều sản phẩm văn hóa tinh thần của riêng dân tộc này.

Thanh Tâm
THVL