[14.11.2011]Olympus đã đến thời mạt vận
(ĐTCK-online) Sau 62 năm có mặt trên sàn giao dịch chứng khoán Tokyo, có thể ngay trong tuần này, Olympus, doanh nghiệp sản xuất máy nội soi lớn nhất thế giới của Nhật Bản sẽ bị cơ quan chức năng nước này loại ra khỏi danh sách công ty niêm yết tại đây và cổ phiếu của Olympus ngay lập tức sẽ bị đình chỉ giao dịch.
Nguyên nhân chính là do Olympus bị phát hiện có quá nhiều sai phạm về kế toán, quản trị doanh nghiệp..., nhằm đánh lừa nhà đầu tư, cổ đông trong suốt 10 năm qua.
Theo các nhà phân tích, tình hình của Olympus đã xấu đi rất nhiều kể từ ngày 14/10/2011, khi ông Michael Woodford, 51 tuổi, quốc tịch Anh, Giám đốc điều hành (CEO) bị cách chức chỉ sau hơn 10 ngày được bổ nhiệm. Ông này bị mất chức chỉ vì dám nói lên sự thật. Làm việc 30 năm liên tục cho Olympus, ông là người trong cuộc nên nắm được hết những sai phạm nghiêm trọng mà lãnh đạo Olympus gây ra trong một thời gian dài và cố tìm mọi cách giấu giếm.
Sau khi bị cách chức, ông Michael Woodford đã quyết tâm làm cho "ra ngô ra khoai" mọi vấn đề. Ông này đã công bố bản báo cáo của Tập đoàn kiểm toán quốc tế PricewaterhouseCoopers liên quan đến thương vụ Olympus mua lại Gyrus Group Plc (có trụ sở ở Anh) với giá hơn 2 tỷ USD vào năm 2008.
Theo thông lệ quốc tế, chi phí tư vấn cho các vụ mua lại và sáp nhập (M&A) chỉ dao động ở mức 1% đến 5% tổng giá trị của thương vụ, song ở vụ này Olympus trả phí tới 52,8 triệu yên (687 triệu USD), tức là gần bằng 1/3 giá trị thương vụ là rất bất bình thường. 2 đơn vị tư vấn được hưởng khoản phí trên là AXES America ở Mỹ và Axam Investments Ltd, đăng ký hoạt động ở đảo Cayman (đã mất tăm từ năm 2010). Tiếp theo đó là vụ mua lại 3 công ty nhỏ Nhật Bản khác với tổng trị giá 73,2 tỷ yên (956 triệu USD) có quá nhiều tình tiết thiếu minh bạch, mờ ám.
Trên cơ sở các thông tin do ông này cung cấp, các cơ quan chức năng của Anh, Nhật Bản và cả Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) đã chính thức vào cuộc, tiến hành điều tra, xác minh, làm rõ.
Lúc đầu còn chối quanh, song dần dần lãnh đạo Olympus đã phải tự nhận tội, tất nhiên theo kiểu "nhỏ giọt", mỗi hôm một tý. Để đối phó, ông Tsuyoshi Kikukawa, Chủ tịch Olympus đã bị thí đầu tiên, song không thể ngăn nổi tình trạng bán tháo cổ phiếu của Olympus diễn ra ngày một nghiêm trọng. 8 quỹ đầu tư đã bán hết cổ phần của mình tại Olympus. Kể từ ngày 14/10 cho đến ngày 11/11, chỉ trong vòng chưa đầy 1 tháng, giá trị vốn hoá thị trường của Olympus bị mất tới 6,8 tỷ USD (tương đương 80%).
Tại cuộc họp báo vào cuối tuần qua, ông Shuichi Takayama, Chủ tịch mới của Olympus, đã phải cúi đầu thành khẩn nhận tội và xin lỗi tất cả các cổ đông, nhà đầu tư...
Tất cả mọi cáo buộc được ông Michael Woodford phanh phui đều đúng. Shuichi Takayama thú nhận, nhằm che giấu các khoản lỗ triền miên, nên Olympus đã phải làm như vậy... Tuy nhiên, không ít nghi vấn đặt ra là có cả tình trạng tham nhũng, hối lộ ở đây khi có tới 1,5 tỷ USD được Olympus "bơm" qua các quỹ ở bên ngoài Nhật Bản (chủ yếu sang đảo Cayman...).
Đã có các phản ứng mạnh từ nhiều phía về trường hợp sai phạm nghiêm trọng của Olympus.
Ông Shozaburo Jimi, một quan chức cấp cao của Bộ Tài chính Nhật Bản khẳng định: "Chúng tôi sẽ làm đến cùng, không khoan nhượng vụ bê bối Olympus. Chúng tôi muốn chuyển một thông điệp rõ ràng cho toàn thế giới rằng, thị trường và môi trường kinh doanh của Nhật Bản là lành mạnh và minh bạch".
Ông Hideaki Tsukuda, CEO Egon Zehnder tại Tokyo nhận xét: "Thị trường Nhật Bản đã mất dần đi sức hấp dẫn với nhà đầu tư nước ngoài. Nhân vụ bê bối của Olympus, các công ty Nhật Bản cần nghiêm túc xem xét, đánh giá lại mình, nhanh chóng điều chỉnh và thực hiện theo chuẩn mực quản trị doanh nghiệp".
Bàn về số phận của Olympus, ông Hiroyuki Fukunaga, CEO của Công ty Investrust (Nhật Bản) nhận định: "Bị huỷ giao dịch không có nghĩa là Olympus sẽ không còn sống được. Olympus cũng chưa đến mức bị phá sản. Nhưng tình thế của Olympus cực kỳ tồi tệ, gần như ở đáy rồi".
Nhiều nhà phân tích cho rằng, có khả năng Olympus sẽ bị đối thủ thâu tóm. Tất nhiên, không phải vào lúc này, bởi các đối thủ còn chờ cho mọi sai phạm được kết luận hay xử lý đâu vào đấy, thì mới nhảy vào.
Ông Josh Shores, Giám đốc Công ty quản lý quỹ Southeastern Asset Management cho rằng, điều đầu tiên mà Olympus phải làm bây giờ là "thay máu toàn bộ", tức là loại bỏ toàn bộ ban giám đốc cũ và dựng bộ máy lãnh đạo hoàn toàn mới.
Đồng ý với quan điểm trên, ông David Herro, CEO của Harris Associates, cổ đông nước ngoài lớn thứ 2 của Olympus đã đề nghị đưa ông Michael Woodford trở lại vị trí CEO.
Ông Michael Woodford chỉ phát biểu rằng, không phải vì cay cú bị mất chức mà ông phải "trả thù" lãnh đạo Olympus đến cùng. "Tôi đã gắn bó hơn 30 năm trời với Olympus. Song khi phát hiện ra các khối u ác tính đang huỷ hoại cơ thể Olympus nhiều năm nay, phải cắt bỏ thì Olympus mới sống được", ông Michael Woodford khẳng định.
Trung Hiếu (Theo báo chí nước ngoài)
