Búp bê Nhật Bản

Búp bê Nhật Bản – Phần 1

Hầu hết các bé gái đều rất thích chơi với búp bê. Đó là lí do các bậc phụ huynh thường chọn búp bê làm quà cho con gái bé bỏng của họ. Và tại Nhật Bản, không chỉ là một món đồ chơi đơn thuần mà búp bê còn mang nhiều giá trị tâm linh sâu sắc.

Ngày xưa, các thầy tu trong Thần Đạo dùng hình nhân bằng giấy, một dạng búp bê cổ, để làm bùa trừ khử tà ma, bệnh tật. Qua thời gian, hình nhân được cải tiến thành những con búp bê vừa xinh đẹp vừa cầu kỳ. Chúng trở thành món đồ chơi cho trẻ con và tham gia vào cả lĩnh vực trình diễn trên sân khấu.

Thế giới búp bê Nhật Bản rất phong phú, từ búp bê truyền thống đến hiện đại. Búp bê truyền thống có nhiều loại, trong đó, búp bê mặc trang phục kimono được ưa chuộng nhất vì chúng đẹp và đáng yêu. Ngày xưa, người Nhật sử dụng loại búp bê này như một phần nghi thức không thể thiếu trong lễ cưới.

http://i1104.photobucket.com/albums/...ot02/doll1.jpg

http://i1104.photobucket.com/albums/...ot02/doll2.jpg
Búp bê kimono dễ thương được rất nhiều người yêu thích

Người Nhật cũng sáng tạo ra những búp bê dành cho bé trai – búp bê Gogatsu. Chúng được bày trí trên bàn thờ vào ngày Tết Bé trai (5 tháng 5 hàng năm) với ý nghĩa cầu chúc các bé mau lớn, khoẻ mạnh. Nam giới thể hiện cho sức mạnh nên búp bê của bé trai có hình dáng của lực sĩ hoặc chiến binh dũng mãnh.

http://i1104.photobucket.com/albums/...ot02/doll3.jpg
Búp bê Gogatsu dũng mãnh dành cho các bé trai

Vào ngày Hội búp bê hay Ngày lễ các bé gái Hina matsuri, ngày 3/3 hàng năm, các gia đình có bé gái ở Nhật vẫn giữ tập quán trang trí những con búp bê truyền thống Hina trong nhà. Búp bê Hina là đại diện cho các bé gái.

Khi bày trí các loại búp bê, người ta phải tuân thủ những qui tắc rõ ràng. Ở tầng trên cùng của bàn thờ đặt 2 búp bê hoàng đế, trong đó búp bê Obina đại diện cho Thiên hoàng và Mebina đại diện cho Hoàng hậu của triều đại Heian. Ở tầng dưới liền kề, người ta đặt 3 búp bê nữ phục vụ trong cung đình có tên gọi San-nin kanjo. Tầng thứ 3 từ trên xuống là nơi bày trí dàn nhạc công nam Gonin bayashi gồm 5 búp bê.

http://i1104.photobucket.com/albums/...ot02/doll4.jpg
Búp bê Hina được bày trí theo những nguyên tắc rõ ràng

http://i1104.photobucket.com/albums/...ot02/doll5.jpg
Búp bê đại diện cho Thiên hoàng và Hoàng hậu nằm ở tầng trên cùng

http://i1104.photobucket.com/albums/...ot02/doll6.jpg
Tầng dưới liền kề là vị trí dành cho 3 búp bê phục vụ cung đình

http://i1104.photobucket.com/albums/...ot02/doll7.jpg
Dàn nhạc công nam Gonin bayashi gồm 5 búp bê nằm ở tầng thứ 3

Bên cạnh búp bê truyền thống, Nhật Bản không thể thiếu các loại búp bê hiện đại. Từ năm 1967 đến nay, thị trường Nhật Bản đã tiêu thụ trên 50 triệu con búp bê.

Nếu không thích loại búp bê đơn lẻ nhàm chán, các bé có thể chọn những bộ đồ chơi búp bê kèm theo đồ vật như quần áo, vật dụng, thú nuôi để tự mình sáng tạo ra một thế giới búp bê sống động.

Gia đình Licca-chan là một trong những bộ đồ chơi búp bê hấp dẫn trẻ em Nhật Bản nhất hiện nay. Búp bê Licca-chan, 11 tuổi được cấu tạo gần giống búp bê Barbie nổi tiếng của Mỹ. Nó có một gia đình đầy đủ gồm người mẹ 33 tuổi, rất xinh đẹp, là một nhà thiết kế thời trang, cha của Licca-chan là một nhạc sĩ người Pháp dễ tính, 36 tuổi, 2 cô em gái sinh đôi 4 tuổi của Licca-chan. Cô bé Licca-chan còn có 3 đứa em sinh ba 1 tuổi.

http://i1104.photobucket.com/albums/...ot02/doll8.jpg
Gia đình búp bê Licca-chan là một trong những món đồ chơi hấp dẫn trẻ em Nhật Bản nhất hiện nay

Gần đây, gia đình của Licca-chan có thêm thành viên mới về sống cùng: bà ngoại, 56 tuổi. Với cách ăn mặc hợp thời trang, kiểu tóc hiện đại. Bà ngoại của Licca-chan trẻ hơn rất nhiều so với lứa tuổi 50. Bà là đại diện cho phụ nữ năng động.

>> Búp bê Nhật Bản – Phần 2

>> Búp bê Nhật Bản – Phần cuối

Thanh Tâm
THVL

Xem thêm:

>> Búp bê Nhật Bản được sử dụng như thế nào?
>> Ám ảnh đền thờ búp bê ở Nhật Bản

mấy con này mắc kinh khủng lun, ở Hachi có bán mà từ mấy trăm tới mấy triệu:41-qq:

Búp bê Nhật Bản – Phần 2

Về lịch sử phát triển, các nhà nghiên cứu cho rằng, những con búp bê đầu tiên ở Nhật là hình nộm dùng trong các nghi lễ cầu an, xua đuổi bệnh tật. Các nhà khảo cổ đã khai quật được tại một di tích từng là dòng sông vào thời Nara, thế kỷ thứ 8 di chỉ gồm nhiều mảnh gỗ rời, khi ghép lại chúng tạo ra hình người. Theo giới khoa học, ngày xưa, người ta sử dụng những hình nộm như thế này thả trôi theo dòng sông để cầu nguyện thoát khỏi bệnh tật, tai ương.

Hiện nay, tại nhiều đền thờ Thần Đạo ở Nhật Bản, người ta vẫn còn thấy nghi lễ cầu an thả những mảnh giấy cắt hình người xuống sông suối. Trên mỗi mảnh giấy người ta ghi lời cầu nguyện cho điều xấu, tai ương cuốn theo dòng nước đi xa.

Đến thời Heian, loại búp bê có tên gọi Amagatsu ra đời, cấu tạo khá đơn giản. Khi mặc quần áo cho búp bê, nó trông giống con bù nhìn. Búp bê Amagatsu mở đầu cho bước chuyển tiếp từ hình nhân trong tín ngưỡng sang búp bê đồ chơi.

http://thvl.vn/wp-content/uploads/2012/07/doll9.jpg http://i1104.photobucket.com/albums/...02/doll101.jpg
Búp bê Amagatsu trông giống như một con bù nhìn

Búp bê Hoko được may bằng vải thô màu trắng có độn gòn là thế hệ tiếp theo của búp bê Amagatsu. Búp bê có tay chân ngắn, thân mình dài, đặc biệt, tóc của nó không phải là những nét vẽ mà được trang trí bằng tóc thật.

Lúc bấy giờ, búp bê bằng vải là món đồ chơi phổ biến trong các gia đình quý tộc Heian có bé gái. Mỗi cô bé có thể sở hữu một hoặc nhiều búp bê tùy theo mức độ nuông chiều của cha mẹ chúng.

Đến thời Edo, nghệ thuật trang trí búp bê phát triển mạnh mẽ và là một trong những giai đoạn vàng son của văn hoá búp bê Nhật Bản. Cùng với xu thế đó thì nhiều con búp bê được thiết kế cầu kỳ, đắt tiền cũng ra đời. Chúng là những con búp bê Ichimatsu. Trẻ con ngày xưa rất thích loại búp bê này vì chúng có đường nét rất đẹp trên gương mặt, mắt của búp bê được làm từ thủy tinh.

http://i1104.photobucket.com/albums/...t02/doll16.jpg
Búp bê Ichimatsu có gương mặt đẹp, mắt được làm từ thủy tinh

Một loại búp bê khác cũng rất nổi tiếng và được yêu thích vào thời Edo, tên của nó là Bunraku. Búp bê Bunraku được sử dụng trong loại hình sân khấu truyền thống hay còn gọi là kịch rối Bunraku. Búp bê Bunraku có chiều cao khoảng 1,5 mét. Với kích thước to lớn đó nên mỗi con búp bê phải cần đến 3 người điều khiển.

http://i1104.photobucket.com/albums/...t02/doll12.jpg

http://i1104.photobucket.com/albums/...t02/doll13.jpg

http://i1104.photobucket.com/albums/...t02/doll14.jpg

http://i1104.photobucket.com/albums/...t02/doll15.jpg

http://i1104.photobucket.com/albums/...t02/doll11.jpg
Búp bê Bunraku được sử dụng trong kịch rối

Gần đây, thị trường Nhật Bản đã có sự thay đổi, búp bê hiện đại dần lấn át búp bê truyền thống.

Khu Akihabara là nơi kinh doanh búp bê nổi tiếng và nhộn nhịp nhất ở thủ đô Tokyo. Số lượng người mua búp bê tại đây không ngừng gia tăng trong những năm qua. Đến Akihabara, khách hàng như lạc vào thế giới của búp bê, đặc biệt, ở đây chỉ bán những loại búp bê nữ trẻ trung, hiện đại.

Bên cạnh những con búp bê hoàn chỉnh, các bộ phận rời như khuôn mặt hay mắt của búp bê cũng được bày bán. Nhà sản xuất đã tinh ý nắm bắt được sở thích của khách hàng muốn tự do sáng tạo vẻ ngoài của búp bê nên họ sản xuất nhiều bộ phận rời để khách hàng thỏa mãn sở thích đó.

Khu kinh doanh búp bê Akihabara đã có mặt trên thị trường cách đây khoảng 10 năm. Đến nay, sức hút của nó vẫn không hề thay đổi so với thời kỳ đầu.

Thanh Tâm
THVL

búp bê Nhật dúng là mang nhiều ý nghĩa tâm linh đẹp thật nhưng khi nhìn nó m thấy ớn ớn sao ế + cảm giác trống rỗng (khó diễn tả quá )
coi mấy bộ phim hay manga kinh dị về búp bê nhật sợ gần chết (mn đừng ném đá chỉ là cảm nhận ở m thôi:61-xp:)

Mấy con búp bê đẹp quá ah,nhìn là thấy mê liền ah,mà giá nghe nói cũng thấy "ghê" khủng khiếp
Mà coi phim ma hay thấy nó lấy búp bê Nhật ha,mà hình như người Nhật quan niệm búp bê có linh hồn nữa đó.Có cái đền thờ gì đó ở bên Nhật người ta thờ toàn búp bê cẩà muốn vứt búp bê thì phải đem đến đó

Phải công nhận uóp bê Nhật có những nét rất riêng biệt. Từ gương mặt, kiểu tóc đến trang phục, tư thế... chỉ cần nhìn là nhận ra ngay, nhất là mấy em búp bê truyền thống. Còn về phần cảm xúc trên gương mặt thì mình có cảm nhận giống bạn minkchi, chắc do tác dụng phụ của mấy bộ phim ma búp bê nên mỗi lần nhìn thấy búp bệ, đặc biệt là của Nhật, lại thấy lạnh sống lưng.

Búp bê Nhật Bản – Phần cuối

Từng là vật chỉ dành cho việc cúng tế, qua thời gian, vai trò của búp bê đã có sự thay đổi, giờ đây chúng trở thành món đồ giải trí dành cho trẻ con và cả người lớn. Tuy hình thức bên ngoài của búp bê có thay đổi nhưng về mặt duy tâm, người Nhật không xem búp bê là vật vô tri vô giác. Quan niệm đó đã hình thành nên lối ứng xử tôn trọng đối với những con búp bê cũ rách.

http://i1104.photobucket.com/albums/...t02/doll29.jpg

http://i1104.photobucket.com/albums/...t02/doll31.jpg

http://i1104.photobucket.com/albums/...t02/doll34.jpg

http://i1104.photobucket.com/albums/...t02/doll30.jpg
Người Nhật thả hình nộm trôi theo dòng sông để cầu nguyện thoát khỏi bệnh tật, tai ương

Tại thành phố Wakayama thuộc tỉnh Wakayama, có ngôi đền Thần đạo Awashima hơn 1.000 năm tuổi nằm nép mình bên bãi biển. Ngôi đền dành hẳn một gian riêng để làm nơi lưu giữ vô số búp bê của tín đồ trên khắp cả nước mang đến dâng cúng.

http://i1104.photobucket.com/albums/...t02/doll19.jpg

http://i1104.photobucket.com/albums/...t02/doll17.jpg

http://i1104.photobucket.com/albums/...t02/doll23.jpg

http://i1104.photobucket.com/albums/...t02/doll22.jpg
Vô số búp bê cũ được mang đến đền Thần đạo Awashima

Vào ngày 3/3 hàng năm, đền Awashima tổ chức lễ tống tiễn búp bê. Tại buổi lễ, người ta chất búp bê cũ lên đầy những chiếc thuyền gỗ nhỏ và thả ra biển. Người Nhật quan niệm rằng, búp bê không chỉ đáng yêu mà chúng cũng có linh hồn và đây là cách để họ tỏ lòng biết ơn đối với búp bê. Chính vì vậy, từ xa xưa, người dân đất nước này có thói quen không vứt bỏ bừa bãi búp bê cũ rách. Thay vào đó, họ mang chúng đến các đền thờ để chờ dịp thả trôi ra biển cả.

http://i1104.photobucket.com/albums/...t02/doll18.jpg

http://i1104.photobucket.com/albums/...t02/doll25.jpg

http://i1104.photobucket.com/albums/...t02/doll26.jpg

http://i1104.photobucket.com/albums/...t02/doll28.jpg

http://i1104.photobucket.com/albums/...t02/doll21.jpg
Vào ngày 3/3 hằng năm, người ta tổ chức lễ tống tiễn búp bê cũ ra biển

Tại một ngôi làng hẻo lánh của vùng Tsugaru thuộc tỉnh Aomori, búp bê có ý nghĩa tâm linh khác. Người dân ở đây có tập quán thờ búp bê cô dâu và búp bê chú rể bên cạnh di ảnh của con trai hoặc con gái của họ không may mất sớm khi còn trẻ với ý nguyện cầu mong cho của họ có người bầu bạn ở thế giới bên kia.

http://i1104.photobucket.com/albums/...t02/doll35.jpg
Búp bê cô dâu – chú rể được thờ bên di ảnh của người chết

Ngoài ra, búp bê mô phỏng hình dáng của người đã khuất là truyền thống ở một số địa phương của Nhật. Quận Iwatsuki thuộc thành phố Saitama là nơi nổi tiếng về sản xuất búp bê dạng này.

Các nghệ nhân ở đây làm búp bê hoàn toàn bằng phương pháp thủ công. Sản phẩm được làm theo đơn đặt hàng, điều kiện là khách hàng phải gửi ảnh của người quá cố để các nghệ nhân tái hiện trên búp bê. Một con búp bê được cho là đạt yêu cầu khi khách hàng nhận ngay ra nó là bản sao của người thân của họ. Những con búp bê này có ý nghĩa đặc biệt, xét về khía cạnh tâm linh, chúng được xem là sợi dây liên kết giữa người sống và người chết.

http://i1104.photobucket.com/albums/...t02/doll36.jpg

http://i1104.photobucket.com/albums/...t02/doll37.jpg
Một số búp bê làm bằng phương pháp thủ công mô phỏng hình dáng người đã khuất

Vào đầu thế kỷ 20, Mỹ ban hành Luật Nhập cư năm 1924 hạn chế người Nhật định cư tại Mỹ. Đạo luật đã gây căng thẳng trong quan hệ ngoại giao giữa hai nước. Người có công hàn gắn tổn thương này là nhà truyền giáo Sidney Gulick – người có nhiều năm sinh sống ở Nhật và hiểu rõ người Nhật rất quý trọng búp bê.

Gulick đề xuất dùng những con búp bê của Mỹ để tặng cho trẻ em Nhật Bản như một món quà thể hiện tình hữu nghị. Đề xuất trên nhận được sự ủng hộ của các tổ chức xã hội và trẻ em Mỹ đã quyên góp khoảng 13.000 con búp bê gửi sang Nhật trong chương trình mang tên “Tình hữu nghị Búp bê”.

Vào năm Showa thứ 2, tức năm 1927, búp bê hữu nghị mắt xanh của Mỹ trở thành phần thưởng quý giá dành tặng cho các học sinh tiểu học có thành tích xuất sắc trên khắp Nhật Bản.

http://i1104.photobucket.com/albums/...t02/doll38.jpg

http://i1104.photobucket.com/albums/...t02/doll39.jpg

http://i1104.photobucket.com/albums/...t02/doll40.jpg
Búp bê Cảm ơn

Như một sự đáp lễ, phía Nhật Bản cũng đã gửi sang Mỹ 58 con búp bê đặc biệt mà họ gọi là “Búp bê Cảm ơn”. Một cuộc trao đổi búp bê giữa hai nước hình thành, đánh dấu sự bình thường hóa quan hệ song phương. Sự ra đời của Búp bê Cảm ơn cũng đồng nghĩa với việc con búp bê Nhật Bản có thêm vai trò mới – vai trò của sứ giả hòa bình hàn gắn những rạn nứt giữa hai dân tộc, hai quốc gia.

http://i1104.photobucket.com/albums/...t02/doll41.jpg
Búp bê mang vai trò sứ giả hòa bình hàn gắn những rạn nứt giữa Mỹ và Nhật Bản

Thanh Tâm
THVL

Búp bê truyền thống của Nhật có nhiều loại, đều đã có từ rất lâu đời với những ý nghĩa văn hóa thú vị như dùng để thờ cúng, làm quà tặng trang trọng, hoặc để kỷ niệm một ngày lễ.

Có những búp bê được sản xuất cầu kỳ bởi các nghệ nhân, đặc biệt là những loại búp bê tôn giáo, thường được bán trong các đền chùa để làm đồ lưu niệm cho khách hành hương.

Búp bê cổ xưa nhất có tên là Dogu, có hình dáng tựa con người nhưng mang nhiều nét cách điệu như thần thánh thường được dùng trong các tang lễ. Những búp bê này thường được làm bằng thủy tinh hoặc gốm sứ, sau khi được ban phước sẽ được ném xuống sông. Vì ý nghĩa tôn giáo đó mà các bà, các mẹ người Nhật từ thế kỷ 11 bắt đầu may búp bê vải cho các bé gái với niềm tin rằng chính các em búp bê sẽ bảo vệ cho các bé khỏi những linh hồn quỷ dữ. Người Nhật cũng tin rằng những tính xấu, điều ác trong các em sẽ được hóa giải nhờ vào búp bê.

Những người sản xuất búp bê chuyên nghiệp đầu tiên ở Nhật là những thợ thủ công trong các đền chùa, họ làm ra những búp bê bằng gỗ gọi là búp bê Saga có nước da trắng hồng, đẹp mắt. Đây là một dạng điêu khắc nghệ thuật trên gỗ.

http://www.vysa-osaka.org/images/sto...725__thumb.jpg

Búp bê Hinamatsuri là búp bê dùng trong lễ hội được tổ chức vào ngày 3/3 hàng năm. Ngày nay, búp bê Hina được làm với nhiều chất liệu khác nhau nhưng búp bê Hina truyền thống phải được làm bằng gỗ hoặc bằng vải độn rơm, có thân tựa hình kim tự tháp với trang phục gồm nhiều lớp lang rất cầu kỳ. Một bộ búp bê Hina thường phải có ít nhất 15 con đại diện cho những nhân vật đa dạng, trong đó sẽ có ít nhất một cặp búp bê nam và nữ tượng trưng cho Nhật hoàng và Hoàng hậu.

http://www.vysa-osaka.org/images/sto...726__thumb.jpg

Musha là một dạng búp bê binh sĩ với chất liệu tương tự như búp bê Hina nhưng chế tác cầu kỳ hơn. Búp bê Musha bắt buộc phải đại diện cho một nhân vật nào đó trong lịch sử như các vị hoàng đế từng cầm quân ra trận, những vị tướng lĩnh nổi tiếng trong lịch sử, những nhân vật truyền thuyết bảo vệ cho người dân Nhật Bản. Nhân vật đó thường được khắc họa trong các tư thế sinh động: Nếu đang ngồi thì phải có ghế, nếu đang đứng thì phải có những “phụ kiện” đi kèm như áo giáp, mũ, kiếm hoặc đang cưỡi ngựa. Những vật đi kèm này có thể làm bằng gỗ hoặc cầu kỳ hơn thì đúc bằng kim loại.

http://www.vysa-osaka.org/images/sto...727__thumb.jpg

Búp bê Gosho khắc họa những em bé mũm mĩm, tròn trịa, thường là các em bé ở trần. Người Nhật hay tặng nhau búp bê Gosho bên cạnh những món quà trang trọng bởi từ Gosho còn có nghĩa là “hoàng cung” hay “cung điện” với ý nghĩa sang trọng, sa hoa.

http://www.vysa-osaka.org/images/sto...729__thumb.jpg

Búp bê Kimekomi được làm bằng gỗ. Trên thân búp bê có những đường xẻ rãnh để mép vải quần áo của búp bê có thể giấu vào đó. Ngày nay búp bê Kimekomi là một sản phẩm mĩ nghệ phổ biến với những chiếc đầu búp bê với nhiều kiểu tóc đa dạng khác nhau có thể được mua tách rời để về ghép với thân búp bê.



Búp bê Karakuri là búp bê rối với kích thước lớn dùng vào những dịp lễ hội trong những màn biểu diễn nghệ thuật dân gian, thường có âm nhạc kèm theo để làm đệm cho các hoạt động của búp bê. Thường búp bê Karakuri đại diện cho các nhân vật huyền thoại.

http://www.vysa-osaka.org/images/sto...730__thumb.jpg

Búp bê Daruma là một loại búp bê tôn giáo, có hình cầu với thân màu đỏ, mặt màu trắng và không có mắt. Daruma đại diện cho một thầy tu theo đạo Phật mà theo truyền thuyết kể lại đã tự bỏ đi đôi mắt để không còn bị những cơn buồn ngủ làm xao lãng sự tập trung và chân tay ông sau đó cũng đều teo đi vì ngồi thiền quá lâu. Daruma tượng trưng cho may mắn, thịnh vượng và đạt được ước mơ. Thường búp bê Daruma không có mắt nhưng nếu búp bê đó được mua với mục đích gửi gắm một điều ước thì nó sẽ có một chấm mắt, chấm mắt còn lại sẽ được chấm thêm sau khi điều ước trở thành sự thật. Những điều ước gửi gắm vào búp bê Daruma thường được thực hiện vào ngày đầu năm mới.

http://www.vysa-osaka.org/images/sto...731__thumb.jpg

Búp bê Teru Teru Bozu là búp bê làm bằng tay từ giấy bản màu trắng hoặc bằng vải để treo trước cửa sổ với mục đích cầu mong thời tiết thuận hòa và trời ít mưa.

http://www.vysa-osaka.org/images/sto...732__thumb.jpg

Búp bê Kokeshi được sáng tạo cách đây 150 năm bởi người dân ở phía bắc đảo Honshu. Búp bê này được coi là đồ chơi cho con em nhà nông. Nó không có chân tay mà chỉ có thân hình trụ tròn suông, đầu rất to, thường tượng trưng cho các bé gái. Từ vị trí của một thứ đồ chơi thôn quê, Kokeshi giờ đã trở thành món hàng mĩ nghệ nổi tiếng bậc nhất tại Nhật, đây là loại búp bê được khách du lịch biết tới nhiều nhất và thường chọn mua làm đồ lưu niệm.

http://www.vysa-osaka.org/images/sto...733__thumb.jpg

Iki-ningyo là những búp bê với kích thước như người thật thường được trưng bày trong các triển lãm misemono. Nghệ sĩ tạo ra búp bê Iki-ningyo dựa trên các nhân vật tiểu thuyết hoặc theo chủ đề do mình tự nghĩ ra để gây ấn tượng với người xem vì tính chân thực của các tác phẩm.



Búp bê Ichimatsu tượng trưng cho những bé trai bé gái với những tỉ lệ chân thực và thường được sơn nước da trắng hồng và gắn mắt thủy tinh long lanh. Những búp bê Ichimatsu được làm để có thể bế bồng, thay đồ và tạo dáng với các tư thế tay chân khác nhau.

http://www.vysa-osaka.org/images/sto...735__thumb.jpg

Búp bê sứ Hakata Ningyo có hai loại chính, một loại búp bê lớn (anesama ningyo) được chế tác cầu kỳ với tóc giả và các trang phục bằng giấy bản nhưng thường không được vẽ mặt. Một loại búp bê nhỏ, mỏng, dẹt để làm thanh đánh dấu trang sách (shiori nyngyo).

http://www.vysa-osaka.org/images/sto...736__thumb.jpg

Lai giữa hai loại búp bê này là một loại búp bê mới có tên shikishi ningyo. Búp bê này làm từ các tấm bìa màu, trông nó giống với búp bê kẹp sách nhưng được gấp rất cầu kỳ và khá dày.

http://www.vysa-osaka.org/images/sto...738__thumb.jpg

Búp bê hiện đại nhất tại Nhật hiện nay là búp bê mắt tròn (ball-jointed doll). “Cơn bão” búp bê mắt tròn đã quét qua nhiều đất nước bị ảnh hưởng bởi nền văn hóa truyện tranh của Nhật. Búp bê mắt tròn trông khá giống người thực nhưng nó giống với cách vẽ các nhân vật truyện tranh nhiều hơn. Búp bê này khá điệu vì người chơi có thể thay tóc, thay mắt và thậm chí trang điểm cho búp bê cùng rất nhiều thời trang, phụ kiện đa dạng đi kèm.



(theo dantri)

Kokeshi – búp bê gỗ Nhật Bản

Kokeshi là con búp bê gỗ làm bằng tay của người Nhật Bản. Chúng được biết đến như là một trong những tác phẩm nghệ thuật dân gian truyền thống quan trọng và lâu đời nhất của xứ sở hoa anh đào.

Có từ thời Edo (1600-1868), búp bê Kokeshi là sản phẩm nổi tiếng của vùng Tohoku, đông bắc Nhật Bản, nơi có nhiều suối nước nóng và khu nghỉ dưỡng. Những con búp bê đầu tiên được các nghệ nhân nơi đây đẽo và bán cho du khách. Kokeshi là hình các bé gái có đầu tròn tương đối to và thân hình trụ. Nét mặt được họa bằng những đường nét đơn giản. Trên thân búp bê được phủ một lớp sáp mỏng. Họa tiết trên thân cũng đơn giản như hoa lá cỏ cây với những gam màu cơ bản như đen, đỏ, vàng và tím. Điểm hết sức độc đáo ở những con búp bê này là chúng không hề có chân tay.

http://i1104.photobucket.com/albums/...t6/kokeshi.jpg

Ước tính có 11 loại Kokeshi truyền thống tương ứng với các thôn, làng… Chúng được sản xuất trong sáu tỉnh của Tohoku và phổ biến nhất là Naruko. Chế tác búp bê Kokeshi là nghề thủ công chính ở làng Naruko Onsen, nên con đường chính của làng mang tên Kokeshi.

Do được các nghệ sỹ gọt và vẽ hoàn toàn bằng tay nên không con nào giống con nào và tất cả đều là con duy nhất. Vì thế Kokeshi trở thành một trong những đồ chơi truyền thống hấp dẫn nhất vẫn tồn tại cho đến ngày nay. Một số búp bê có khuôn mặt hạnh phúc, mỉm cười, và hân hoan, trong khi một số khác có khuôn mặt trầm ngâm, ưu tư và thậm chí rất nghiêm nghị.

Búp bê Kokeshi truyền thống mang nhiều ý nghĩa về văn hóa tâm linh độc đáo của địa phương, là biểu tượng cho sự an lành. Họ tin rằng những đứa trẻ chơi với những con búp bê này sẽ được trời che chở và khỏe mạnh. Họ cũng tin tưởng búp bê Kokeshi hứa hẹn sẽ mang đến một vụ mùa bội thu. Một số khác mua con búp bê về để chúng bảo vệ ngôi nhà khỏi hỏa hoạn…

http://i1104.photobucket.com/albums/...6/kokeshi1.jpg

http://i1104.photobucket.com/albums/...6/kokeshi2.jpg

http://i1104.photobucket.com/albums/...6/kokeshi3.jpg

Ngoài búp bê truyền thống, người ta còn sáng tạo ra những con búp bê Kokeshi mang hơi thở của nghệ thuật đương đại từ sau Thế chiến II. Những con Kokoshi hiện đại này có kiểu dáng đa dạng với màu sắc tự do, phóng khoáng hơn. Chúng hình thành nhờ áp dụng kỹ thuật độc đáo khác như khắc và nung, những phương pháp không sử dụng để tạo ra những con Kokeshi truyền thống. Chúng vẫn có cái đầu to nhưng đã có tóc, chân và tay với dáng vẻ điệu bộ hơn với ô, quạt, bông hoa, quả bóng trên tay, thậm chí có con búp bê mẹ địu cả con mình trên lưng…

Kokeshi được làm chủ yếu từ gỗ cây muzuki (cây nước) do thớ gỗ loài cây mềm mại hơn. Tuy nhiên, loại gỗ được ưu chuộng nhất là gỗ cây anh đào vì có gam màu sẫm truyền thống. Ngoài ra, gỗ của loài cây phong Nhật Bản cũng được sử dụng để làm búp bê Kokeshi cả truyền thống và hiện đại. Loại gỗ này được để ngoài trời từ 1 đến 5 năm trước khi đưa vào chế tác.

http://i1104.photobucket.com/albums/...6/kokeshi4.jpg

http://i1104.photobucket.com/albums/...6/kokeshi5.jpg

http://i1104.photobucket.com/albums/...6/kokeshi6.jpg

Từ lâu, Kokeshi cũng đã trở thành một món quà tinh tế quý giá cho những người đặc biệt. Trên thân một số búp bê được chiện tên người được tặng cùng với một số câu thơ Haiku (lối thơ cổ của đất nước Phù Tang) theo phong cách thư pháp Nhật Bản truyền thống. Kích thước Kokeshi đa dạng, bé xíu như ngón tay và cũng có khi lớn như một em bé sơ sinh. Búp bê Kokeshi thực sự là một kiệt tác nghệ thuật tuyệt vời bởi chỉ qua vài đường nét vẽ giản đơn, người nghệ sỹ đã thổi hồn và tâm trạng của mình để biến những con búp bê gỗ tưởng chừng vô tri thành những tác phẩm đầy sống động.

http://i1104.photobucket.com/albums/...6/kokeshi7.jpg

http://i1104.photobucket.com/albums/...6/kokeshi8.jpg

Theo daibieunhandan