[Tổng hợp] Hỏi - Đáp liên quan đến Nhật Bản

[Kasumi]

Minh Trị tới hiện tại

Q: Thời Minh Trị xuất hiện như thế nào?

Năm 1853, chiến thuyền của Đô đốc hải quân Perry (Mỹ) đến đậu tại vịnh Uraga, Tokyo và đòi Nhật Bản phải khai quốc. Nội tình nước Nhật lúc này rất hỗn loạn khi phải bàn cãi chuyện Khai quốc hay Tôn hoàng nhướng di (theo vua bài ngoại bang). Tát Ma phiên (nay thuộc tỉnh Kagoshima) và Trường Châu phiên là hai phiên ban đầu kiên quyết theo đường lối Tôn hoàng nhướng di nhưng cuối cùng đã chịu lật đổ Mạc phủ khi biết sức mạnh của Âu Mỹ.
Một mặt dân chúng phải khốn khổ vì vật giá tăng, các cửa hiệu giàu có bị đốt phá … tất cả báo hiệu rằng chế độ Mạc phiên không thể tồn tại lâu hơn được. Cuối cùng, năm 1867 tướng quân Mạc phủ đời thứ 15 là Toyotomi Yoshinobu đã phải trao quyền lại cho triều đình. Từ đây chính quyền mới được thành lập với trung tâm quyền lực là Thiên hoàng thay cho chế độ phong kiến đã tồn tại quá dài. Và thời đại Minh Trị ra đời.

Q: Thời Minh Trị như thế nào?

Chính quyền được chuyển giao từ gia tộc Togugawa sang tay triều đình, nền chính trị dựa trên Mạc phủ và phiên chuyển tới quốc gia thống nhất. Kinh tế được chuyển sang chế độ Tư bản chủ nghĩa và nước Nhật Bản thời cận đại đã ra đời. Năm 1889, Hiến pháp Minh Trị (Đại Nhật Bản Đế Quốc Hiến Pháp) được thực thi và hình thái chính trị của đất nước được hình thành. Trong hiến pháp có điều: Thiên hoàng là thần thánh, tất cả không được trái với Thiên hoàng. Thiên hoàng được thần thánh hoá, chẳng bao lâu Nhật Bản thống nhất thành một quốc gia bằng chủ nghĩa quốc gia đó. Cũng có một số phong trào tự do dân quyền chủ trương đòi tự do và quyền lợi cho nhân dân nhưng kết cục thì dựa trên danh nghĩa quốc gia chủ nghĩa, quyền lợi của quốc gia được ưu tiên hơn, Nhật Bản mang quân đi tấn công Triều Tiên, Trung Quốc. Va chạm với các nước phản đối 2 cuộc chiến tranh đó cũng tăng lên, kết quả là chỉ riêng thời Minh Trị, Nhật đã gây chiến với nhà Thanh (1894-1895), Nga (1904-1905). Năm 1910 Nhật sáp nhập cả Hàn Quốc.

Q: Thời Đại Chính như thế nào?

Thời kỳ này chỉ kéo dài có vẻn vẹn 14 năm (1912-1926) nhưng đó là thời kỳ của các phong trào cải cách theo đường lối dân chủ chủ nghĩa chống lại sự khuyếch trương quyền lực quốc gia bởi quan lại trong thời Minh Trị.
Các phong trào yêu cầu một thể chế chính trị đúng như ghi trong hiến pháp, một chế độ bầu cử thông thường trong đó ai cũng được bầu cử. Cuộc bạo động liên quan đến gạo, cuộc luận chiến liên quan đến lao động, các phong trào Dân bản chủ nghĩa, Tự do chủ nghĩa, Xã hội chủ nghĩa…Tuy nhiên ngay cả phong trào Đại Chính dân chủ này cuối cùng cũng không thể chống lại được sự chuyển mình mạnh mẽ lên chủ nghĩa quân quốc của Nhật Bản.

Q: Thời Chiêu Hoà như thế nào?

Rất khó có thể thuyết minh một cách đơn giản về thời kỳ này. Nguyên nhân là do Nhật Bản trước và sau thế chiến thứ 2 khác nhau quá nhiều. Sau chiến tranh với Nga, Nhật tiếp tục muốn củng cố lợi ích bằng việc đưa đội quân Quan Đông sang đóng tại Mãn Châu (TrungQuốc). Năm 1932, đưa ra bản Mãn Châu Kiến quốc Tuyên ngôn đòi lập ra nước Mãn Châu. Liên minh quốc tế gửi phái đoàn điều tra đến Mãn Châu, Nhật Bản rút khỏi liên minh quốc tế. Hơn thế nữa năm 1937, nhân sự kiện cầu Marco Polo, Nhật Bản bắt đầu chiến tranh với Trung Quốc sau đó lan rộng cả ra các nước Đông Nam Á. Ngày 8 tháng 12 năm 1941, Nhật Bản tuyên chiến toàn diện với Mỹ và các nước khác bằng trận Trân Châu Cảng. Tháng 8 năm 1945, Nhật Bản bại trận và đầu hàng vô điều kiện. Sau năm 1945, dưới sự giám sát của quân chiếm đóng, Nhật Bản chọn con đường xây dựng một quốc gia dân chủ chủ nghĩa. Và cuối cùng, trải qua muôn vàn khó khăn và mâu thuẫn, với sự cần cù và trình độ kỹ thuật xuất sắc có được bằng trí thông minh của mình, người Nhật đã đưa đất nước họ trở thành một cường quốc kinh tế đứng thứ 2 thế giới.