"Chúng tôi vẫn đang sống. Chúng tôi chưa chết". "Chúng tôi có thể về nhà sau 30 hoặc 40 năm, nhưng sẽ sống bằng gì để đợi đến lúc đó?"... Những trăn trở của hàng chục nghìn người di tản sau sự cố hạt nhân Nhật Bản vẫn chưa có lời giải đáp.
Bà Kimiko cùng chồng - ông Atsushi ở nhà tạm Koriyama, tỉnh Fukushima (ảnh chụp hôm 5.3.2012). Trước đó, họ sống trong một ngôi nhà lớn trên vùng núi và "tự sản tự tiêu" rau củ quả.
Lay lắt sống
Một năm sau khi bị buộc phải rời bỏ nhà cửa, công việc do sự cố hạt nhân ở nhà máy Fukushima sau thảm họa kép động đất - sóng thần, 323.195 trong số 341.411 người sơ tán vẫn đang phải sống trong các nhà tạm. Họ dường như bị quên lãng, không thể quay trở lại nhà và tiếp tục chiến đấu để được bồi thường.
Một phần trong số những người sơ tán có thể được về nhà trong vài năm tới khi các khu vực này được khử xạ. Nhưng nhiều người khác có thể sẽ không thể trở về nhà trong nhiều thập kỷ nữa. Một số thị trấn có thể sẽ vĩnh viễn đi vào dĩ vãng, dần mất tên trên bản đồ khi không ai sống ở đây bởi nó quá nguy hiểm.
12 tháng sau thảm họa, mới chỉ một số ít người nhận được tiền bồi thường của Công ty Điên lực Tokyo (TEPCO). Nhiều người di tản nói rằng họ cảm thấy bất lực và mô tả cuộc chiến đòi bồi thường giống như "kiến giết voi".
"Chúng tôi vẫn đang sống. Chúng tôi chưa chết," một người nông dân 70 tuổi, có đồng lúa nằm cách nhà máy 4km, cho biết.
"Một số người nói chúng tôi có thể về nhà sau 30 hoặc 40 năm, nhưng chúng tôi sẽ sống bằng gì để đợi đến lúc đó?", người đàn ông đề nghị giấu tên nói với AFP tại nơi sơ tán.
TEPCO "lập lờ đánh lận con đen"?
Trung tâm giải quyết các tranh chấp của Nhật Bản cho biết, tính đến cuối tháng 2, chỉ 13 trong số 1.000 trường hợp nộp đơn đòi bồi thường kể từ tháng 9 được giải quyết. Ông Hiroshi Noyama, người đứng đầu trung tâm này, khẳng định tiến trình này sẽ được đẩy nhanh hơn. Ông cho biết "TEPCO vẫn lưỡng lự về việc thương lượng đền bù, lâu hơn so với dự kiến".
Gần 2 triệu người mong đợi được TEPCO bồi thường, bao gồm những người sống trong phạm vi 20km quanh nhà máy bị buộc phải sơ tán.
Ngoài khu vực tỉnh Fukushima, tổng cộng 1,5 triệu người bị ảnh hưởng khi sinh kế của họ như đất nông nghiệp bị ô nhiễm, công việc kinh doanh khách sạn, cửa hàng phải đóng cửa.
Luật sư bảo vệ quyền lợi cho các nạn nhân cho rằng TEPCO đang kéo dài việc bồi thường đối với tài sản như đất và nhà ở.
TEPCO mới chi trả cho những người sơ tán một khoản bồi thường tạm thời vì "tổn thương tinh thần" 120.000 yen, tương đương 1.500 USD/ tháng. Nhưng hiện nay, công ty yêu cầu người được bồi thường nộp đơn xin trợ cấp lại 3 tháng một lần với mẫu đơn hết sức dài dòng và khó hiểu.
Tsutomu Aoki, một trong các luật sư bảo vệ quyền lợi cho những người ở Futabamachi, cho biết tiền bồi thường không được công ty thanh toán nhanh chóng. "Những người sơ tán cần tiền mặt để sống", ông Aoki nói. "Vấn đề của họ là tiền sẽ được trả trong bao lâu để họ trang trải cuộc sống hàng ngày. TEPCO đã cho thấy họ không quan tâm đến điều kiện sống tuyệt vọng của người sơ tán".
Với 1,5 triệu người sống ngoài khu vực bị ảnh hưởng, TEPCO đưa ra mức bồi thường 400.000 yen cho phụ nữ mang thai và trẻ em, cộng với 200.000 yen cho những người tự nguyện sơ tán, và chỉ 80.000 yen cho mỗi người khác. Số tiền này được dành để trang trải trong khoảng thời gian từ lúc thiên tai ập tới cho đến ngày 31.12 năm ngoái. Tuy nhiên, công ty này muốn những người chấp nhận số tiền trên đồng ý rằng họ sẽ không đòi thêm tiền bồi thường nữa.
Mia Isogai, 31 tuổi, di cư cùng chồng và cậu con trai 2 tuổi đến Yokohama, cho biết gia đình cô phải vật lộn để sống và nếu không có thêm tiền bồi thường, họ sẽ kiệt quệ. Mia Isogais được hưởng tổng cộng 760.000 yen từ TEPCO, tương đương khoảng ba tháng lương trung bình của Nhật Bản.
"Chúng tôi đang mua thực phẩm và chi trả nhiều chi phí khác bằng tiền kiếm được từ công việc bán thời gian của tôi. Chúng tôi thậm chí không thể trả tiền thuê nhà", Mia Isogais cho biết thêm rằng chồng cô vẫn đang tìm kiếm một công việc mới.
Luật sư Izutaro Managi cho rằng TEPCO không công bằng khi cố gắng chấm dứt bồi thường theo cách này bởi vì những tác động của bức xạ có thể không rõ ràng trong nhiều năm.
Huyền Anh (Theo Japan Today, AFP)
Bookmarks