Thượng viện Nhật Bản (NB) hôm 23.5 đã bỏ phiếu thông qua dự luật cung cấp tài chính cho việc tổ chức lại lực lượng Mỹ đóng tại nước này, thông qua khoản đóng góp giúp di chuyển 8.000 lính thuỷ đánh bộ từ tỉnh đảo Okinawa ở miền nam NB sang Guam - vùng lãnh thổ Mỹ nằm cách Tokyo 1.500 dặm về phía nam trên Thái Bình Dương.
Hồi tháng trước, dự luật này đã được Hạ viện NB thông qua và như vậy, nó bắt đầu có hiệu lực. Theo đó, Ngân hàng Hợp tác quốc tế NB do nhà nước quản lý - vốn thường được sử dụng cho các dự án tại các nước phát triển - sẽ cho vay để giúp cung cấp tài chính cho việc di chuyển lính thủy đánh bộ Mỹ sang Guam. Tokyo đã trải qua các cuộc thương lượng kéo dài để chỉ phải gánh vác 59% trong khoản kinh phí 10,27 tỉ USD dành cho kế hoạch chuyển quân Mỹ, thay vì phải trả tới 75% như ý muốn ban đầu của Washington.

Bên cạnh đó, cũng theo quy định trong đạo luật này, Tokyo sẽ cung cấp các khoản tài trợ cho những thành phố, thị trấn nào chấp thuận từ bỏ đề nghị Mỹ rút quân với quy mô lớn hơn khỏi các căn cứ đóng tại NB. Động thái này tất nhiên vấp phải sự phản đối của phía đối lập. Ông Minoru Yanagida - một nghị sĩ thuộc Đảng Dân chủ đối lập chính - cho rằng, Chính phủ NB không thể giải thích được với người dân lý do chi phí quá nhiều như vậy.
"Điều đó cho thấy ý định của chính phủ trung ương là làm cho chúng ta nghiện loại thuốc gọi là "cung cấp", để áp đặt các căn cứ Mỹ lên chúng ta mãi mãi" - ông Hiroshi Ashitomi - thủ lĩnh một nhóm phản đối các căn cứ Mỹ ở Okinawa - bức xúc, đồng thời đặt câu hỏi: "Sao họ không chuyển các căn cứ Mỹ tới Tokyo và tài trợ cho Tokyo?".

Từ phía Tokyo, phát biểu trước cuộc bỏ phiếu tại thượng viện, Thủ tướng Shinzo Abe đã giải thích rằng, đạo luật này nhằm phát huy hơn nữa bổn phận của chính phủ bằng cách trợ cấp cho những người dân đã phải quyết định phục vụ lợi ích an ninh quốc gia. Căn cứ theo đạo luật này, Bộ trưởng Quốc phòng NB sẽ lên danh sách các cộng đồng cư dân hợp tác với kế hoạch, tạo cho họ tư cách thích hợp để được ưu đãi khi yêu cầu Tokyo cung cấp tài chính.

Năm ngoái, Tokyo và Washington đã nhất trí về kế hoạch hợp lý hoá lực lượng quân Mỹ và để NB gánh vác tránh nhiệm lớn hơn về an ninh tại Châu Á. Thoả thuận này cũng được hình dung như biện pháp giảm gánh nặng cho các cộng đồng cư dân địa phương, bằng cách giảm quy mô các căn cứ Mỹ và hợp nhất binh sĩ tại những điểm khác nhau trên toàn khu vực.

Bất chấp động thái được cho là nhằm xoa dịu các mối quan ngại về sự hiện diện của quân đội Mỹ ở NB, người dân Okinawa vẫn muốn Mỹ rút quân ở quy mô lớn hơn, bởi tỉnh nhỏ xíu của họ hiện vẫn phải gánh vác hơn 1/2 trên tổng số 50.000 quân Mỹ đóng tại NB theo một liên kết về an ninh. Nhìn rộng ra, cũng ít có cộng đồng cư dân nào khác ở NB muốn "được sở hữu" quân Mỹ - lực lượng bị các nhà hoạt động xã hội và người dân NB cáo buộc gây nhiều tiếng ồn và các vụ phạm tội, điển hình là vụ 3 lính Mỹ hãm hiếp một nữ sinh ở Okinawa hồi năm 1995, làm dấy lên làn sóng phản đối sự hiện diện của quân Mỹ tại NB trên quy mô lớn.

L.L.Q (Theo AFP, AP)
baomoi