Nhiều năm qua, ODA luôn là câu chuyện thành công trong quan hệ Việt Nam - Nhật Bản, nhất là khi hai bên đang hướng tới mối quan hệ đối tác chiến lược lâu dài.

Trong chuyến thăm Việt Nam gần đây nhất của Bộ trưởng Tài chính Nhật Bản Fukushiro Nukaga, ODA cũng là chủ đề được chú trọng. Bộ trưởng cho biết, Chính phủ Nhật Bản đang tích cực xem xét và thực hiện nghiêm túc 3 dự án phát triển hạ tầng quy mô lớn tại Việt Nam là phát triển Khu công nghệ cao Hòa Lạc, xây dựng đường bộ cao tốc Bắc-Nam và đường sắt cao tốc Bắc-Nam trên. Đây là ba dự án được sử dụng nguồn vốn vay ưu đãi của Chính phủ Nhật Bản. Trong buổi tiếp xúc với Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng ngày 7/1, Bộ trưởng cũng cam kết Nhật Bản sẽ tiếp tục những hỗ trợ tích cực cho lĩnh vực xoá đói giảm nghèo và đầu tư hạ tầng tại Việt Nam.

Nhật Bản đã duy trì ngôi vị là quốc gia đứng đầu trong danh sách các nhà tài trợ cam kết vốn ODA dành cho Việt Nam nhiều năm qua, riêng giai đoạn 2002-2006, số vốn này đạt 1.382 tỷ yên. Tại Hội nghị Nhóm tư vấn các nhà tài trợ cho Việt Nam cuối năm 2007, Nhật Bản tiếp tục giữ vị trí này với mức cam kết trên 123,2 tỷ yên cho năm 2008, tăng khá cao so với mức cam kết 103,4 tỷ yên hồi cuối năm 2006. Riêng mức vốn vay tăng tới 20%, mức tăng được cho là lớn so với các quốc gia khác.

Trả lời phỏng vấn của phóng viên TTXVN, Đại sứ Nhật Bản tại Hà Nội Norio Hattori khẳng định Việt Nam là quốc gia tiếp nhận viện trợ nhiều nhất từ nước này trong những năm vừa qua, “là trường hợp duy nhất có được nguồn vốn hỗ trợ liên tục gia tăng từ Nhật Bản”.

Về sự gia tăng này, Đại sứ Norio Hattori cho rằng, trước hết dựa trên cơ sở mối quan hệ tốt đẹp giữa hai nước mà tuyên bố chung của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng và Thủ tướng Shinzo Abe hồi tháng 10/2006 định nghĩa là “mối quan hệ chiến lược”.

Theo Đại sứ, Việt Nam đã gia nhập WTO và hội nhập sâu hơn vào nền kinh tế thế giới, việc tăng cường năng lực cạnh tranh quốc tế và cải thiện chế độ chính sách sẽ trở nên ngày càng quan trọng. Quan tâm đến nhu cầu này cũng được coi là một nguyên nhân nữa khiến dòng vốn ODA từ Nhật Bản dành cho Việt Nam tiếp tục tăng.

Ngoài ra, Đại sứ Norio Hattori cho biết, Nhật Bản cũng như các đối tác quốc tế khác, đánh giá cao Việt Nam trong việc tiếp nhận viện trợ. “Chúng tôi thực sự hài lòng với cách mà Chính phủ Việt Nam sử dụng đồng tiền của chúng tôi”, ông Norio Hattori nói.

Tuy nhiên, tốc độ giải ngân còn chậm, quy trình giải ngân còn chưa trôi chảy vẫn là những băn khoăn của Đại sứ xung quanh việc sử dụng vốn ODA ở Việt Nam.

Giải thích về việc Nhật Bản tăng vốn vay và giảm nhẹ vốn viện trợ không hoàn lại cho Việt Nam, Đại sứ cho rằng, đó là xu thế chung với các quốc gia khác trên thế giới không chỉ với Việt Nam, đặc biệt là các quốc gia có thu nhập trung bình. “Việt Nam đang dần bắt kịp các quốc gia có thu nhập trung bình và còn những nước nghèo cần nhiều viện trợ không hoàn lại hơn Việt Nam”.

Trong khi đó, Đại sứ cũng nhận định Việt Nam có nhu cầu lớn về vốn cho phát triển kinh tế, đặc biệt trong các lĩnh vực cơ sở hạ tầng, đường sá, cầu cảng. Đây cũng là những dự án “phù hợp để sử dụng vốn vay vì chúng có khả năng sinh lời”. Riêng nguồn vốn viện trợ không hoàn lại của quốc gia này đang mang lại nhiều lợi ích ở Việt Nam, đáp ứng các nhu cầu thiết yếu của người dân, như các dịch vụ y tế, giáo dục với mục đích giảm nghèo, giúp đỡ những gia đình có thu nhập thấp. “Năm nay, nguồn vốn này tiếp tục dành ưu tiên cho những hỗ trợ kỹ thuật”, Đại sứ cho biết.

Về phía Việt Nam, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng và Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết trong các chuyến thăm Nhật Bản gần đây đều đánh giá hoạt động kinh tế và viện trợ của Nhật Bản đã đóng góp quan trọng cho sự phát triển về kinh tế - xã hội của Việt Nam, nhấn mạnh đến sự hợp tác tích cực của Nhật Bản vào 3 dự án phát triển hạ tầng quy mô lớn mang tầm chiến lược trong việc phát triển.

Chương trình hợp tác “Hướng tới quan hệ đối tác chiến lược giữa Việt Nam và Nhật Bản” được Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết và Thủ tướng Nhật Bản Yasuo Fukuda thông qua tại Tokyo tháng 11/2007 đã khẳng định một lần nữa cam kết ủng hộ mạnh mẽ của Nhật Bản đối với Việt Nam thông qua những hỗ trợ thúc đẩy tăng trưởng, cải thiện mức sống, giải quyết các vấn đề xã hội và xây dựng thể chế.

TTXVN