Kinh tế Nhật Bản đang khốn đốn bởi tình trạng suy trầm, trong khi nợ nhà nước leo cao đến mức chóng mặt. Thế nhưng, nội các mới của nước này vẫn theo đuổi kế hoạch vay thêm tiền để thúc đẩy tăng trưởng.


Liên minh cầm quyền của ông Abe chiếm hơn 2/3 số ghế tại Hạ viện Nhật Bản. Ảnh nipponnews.net


Cử tri Nhật Bản đã chọn ông Shinzo Abe để chèo lái con thuyền đất nước, sau khi ông cam kết tạo ra bước ngoặt trong các lĩnh vực kinh tế và chính sách đối ngoại cũng như đưa “xứ sở mặt trời mọc” ra khỏi tình trạng trì trệ kéo dài.

“Bơm tiền thúc đẩy tăng trưởng kinh tế”

Trong chiến dịch tranh cử, Chủ tịch Đảng Tự do Dân chủ Nhật Bản (LDP) Shinzo Abe đã cam kết theo đuổi chính sách tiền tệ táo bạo. Các dự án lớn về hạ tầng cơ sở sẽ thúc đẩy tăng trưởng và đường lối cứng rắn hơn sẽ khiến cho Trung Quốc chùn bước. Với việc giành được hơn 2/3 số ghế tại Hạ viện, liên minh cầm quyền LDP-Công minh mới nhận được một sự hậu thuẫn to lớn để tái định hình các mối quan hệ với các nước châu Á và gây ảnh hưởng đến kinh tế thế giới. Các thị trường trông đợi tân Thủ tướng Abe sẽ bơm những khoản tiền lớn vào nền kinh tế Nhật Bản lớn thứ ba trên thế giới.

Giới đầu tư cho rằng với đa số áp đảo hơn 2/3 tại Hạ viện Nhật Bản, chính phủ mới sẽ thông qua được nhiều chính sách kinh tế mạnh bạo hơn và giúp nước này tránh được tình trạng bế tắc chính trị. Trong phiên giao dịch ngày 17/12, đồng đô la Mỹ lên giá so với đồng yen ở mức cao kỷ lục, trong khi Nikkei-Index cũng tăng thêm 1%, mức tăng kỷ lục trong tháng.

Tại Bắc Kinh, Tân Hoa Xã đã đăng bài bình luận cảnh báo rằng chính sách của ông Abe sẽ khiến cho “quan hệ của Nhật Bản với các nước láng giềng nguội lạnh và làm sâu rộng hơn những nguy cơ chính trị-quân sự đối với khu vực”.

Tối 16/12, Chủ tịch LDP Abe từng tuyên bố: “Chúng ta đã trải qua 3 năm thất bại về chính trị và kinh tế hỗn loạn. Chúng ta đang bước vào khủng khoảng và phải thoát ta khỏi cuộc khủng hoảng này”. Chỉ có điều giới đầu tư cảnh báo rằng kế hoạch “bơm tiền thúc đẩy tăng trưởng kinh tế” của ông Abe sẽ chỉ khiến cho núi nợ vốn đã rất khổng lồ của Nhật Bản ngày càng phình to hơn.

Hạn chế tính độc lập của Ngân hàng Trung ương

Kết quả tổng tuyển cử ngày Chủ Nhật 16/12 cho thấy một sự trở lại cực kỳ ấn tượng của cựu Thủ tướng Shinzo Abe và Đảng Tự do Dân chủ. Liên minh cầm quyền LDP-Công minh mới đã giành được số ghế tại Hạ viện nhiều gấp đôi so với trước bầu cử và giành được đa số 2/3 để vượt qua mọi sự phản bác của Thượng viện.

Ông Abe đã đưa ra nhiều kế hoạch gây tranh cãi và muốn biến chúng thành luật. Ngày 16/12, ông Abe nhấn mạnh ưu tiên hàng đầu của ông là “phục hồi kinh tế và khắc phục tình trạng giảm phát”. Ngay trong tháng 1/2013, ông có ý định ban hành một gói kích thích tăng trưởng trị giá hơn 10 nghìn tỷ yen (90 tỷ euro). Qua đó, ông đoạn tuyệt với chính sách tài chính của chính phủ tiền nhiệm nhằm cắt giảm nợ công. Dưới thời Shinzo Abe, chính sách tăng chi tiêu đang thắng thế, nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và phục vụ cho lợi ích của cử tri.

Nội các Abe cũng sẽ giảm bớt tính độc lập của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) và yêu cầu các cử tri mạnh dạn chi tiền cho việc bình ổn giá cả và khuyến khích việc làm. Nếu Ngân hàng Trung ương Nhật Bản không chấp nhận, nội các Abe sẽ sửa đổi các đạo luật vốn dành cho BOJ quyền tự chủ về chính sách tiền tệ.

Tăng cường quân đội, không nhượng bộ về chủ quyền

Sự trở lại của cựu Thủ tướng Shinzo Abe diễn ra giữa lúc căng thẳng gia tăng với các nước láng giềng Trung Quốc và Hàn Quốc. Không giống như các vị thủ tướng tiền nhiệm, ông Abe sẽ không xin lỗi về những tội ác chiến tranh mà quân đội phát xít Nhật đã gây ra và sẽ tăng cường các lực lượng vũ trang. Với sự hậu thuẫn của hơn 2/3 tổng số nghị sĩ tại Hạ viện, nội các Abe sẽ dễ dàng sửa đổi hiến pháp hòa bình vốn có khá nhiều hạn chế đối với giới quân sự. Không những thế, một số quan chức của ông Abe còn muốn đưa quân đến trấn giữ các hòn đảo đang tranh chấp với Trung Quốc, một động thái rõ ràng nhằm khiêu khích Bắc Kinh.

Hiện chưa rõ ông Abe có thực hiện được tham vọng của mình. Kể từ khi ông phải từ chức năm 2007, Nhật Bản đã thay tới 5 vị thủ tướng và Thủ tướng tiền nhiệm Yoshihiko Noda chỉ tại vị có 16 tháng.

Về phần mình, Washington muốn ông Abe ở lại chức vụ lâu hơn. Trong thời buổi đầy biến động hiện nay, nước Mỹ muốn có một đối tác Nhật Bản đáng tin cậy. Cựu Đại sứ Nhật Bản tại Mỹ Ichiro Fujisaki, người vừa từ nhiệm trong tháng 11/2012, nói: “Nhật Bản cần ổn định chính trị. Điều này khiến cho phía Mỹ yên tâm về việc có được một đồng minh tốt ở khu vực châu Á-Thái Bình Dương”.

Thắng lợi của ông Abe và LDP không phải là do giới cử tri hào hứng với đảng cầm quyền kỳ cựu này mà chủ yếu là do chán ghét chính phủ của Đảng Dân chủ Nhật Bản tiền nhiệm. Bản thân ông Abe cũng thừa nhận thực tế này. Ngày 16/12, phát biểu trước cánh nhà báo, Chủ tịch LDP Abe nói: “Tôi cho rằng kết quả bầu cử không phải do chúng tôi đã giành được 100% sự tín nhiệm của công luận mà là do phản đối chính sách của DPJ, vốn khiến cho đất nước rơi vào trình trạng trì trệ suốt ba năm qua. Công luận sẽ kiểm chứng liệu chúng tôi có đáp ứng được những kỳ vọng và liệu LDP có thực sự thay đổi hay không”.

Chỉ có điều, dân chúng Nhật Bản không hề lạc quan như ông Abe. Các con số thống kê do chính phủ tiền nhiệm công bố cho thấy kinh tế Nhật Bản bị co lại trong quí hai tài khóa hiện nay và tình trạng suy thoái chắc chắn vẫn tiếp tục trong quí ba này. Triều Tiên đã phóng thành công tên lửa tầm xa mang vệ tinh, trong khi Trung Quốc không ngại đưa máy bay do thám cánh quạt bay trên vùng trời Senkaku/Điếu Ngư và khiến cho phía Nhật Bản phải huy động 8 máy bay chiến đấu phản lực F-15 để xua đuổi.

Minh Bích (theo Wall Steet Journal Germany)
(ĐVO)